कोकणचा ऐतिहासिक वारसा: रत्नागिरीतील कातळशिल्पांचा गौरव आता जागतिक स्तरावर

2026-04-10 00:00:00

टाइम्स स्पेशल

रत्नागिरी :महाराष्ट्राच्या सौंदर्याचा दागिना असलेल्या कोकणच्या मातीत केवळ निसर्गच नाही, तर हजारो वर्षांपूर्वीच्या मानवी संस्कृतीच्या पाऊलखुणाही दडलेल्या आहेत. रत्नागिरी जिल्ह्यात विखुरलेली 'कातळशिल्पे' (Petroglyphs) हा महाराष्ट्राच्या प्राचीन इतिहासाचा एक अनमोल आणि विस्मयकारक ठेवा आहे. हाच ऐतिहासिक वारसा आता आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने जगासमोर मांडण्यासाठी राज्य सरकारने एक अत्यंत धाडसी आणि कौतुकास्पद पाऊल उचलले आहे. रत्नागिरीतील या कातळशिल्पांवर जागतिक दर्जाचा माहितीपट तयार करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेण्यात आला असून, त्यासाठी तब्बल १४.५० कोटी रुपयांच्या निधीला प्रशासकीय मान्यता मिळाली आहे.

https://ratnagiritimes.in//assets/images/2020/add/2020/sky22.jpg

रत्नागिरी जिल्ह्यातील साधारण २५ किलोमीटरच्या परिसरात २००० हून अधिक कातळशिल्पे पसरलेली आहेत. ही शिल्पे म्हणजे आदिमानवाने कातळावर कोरलेली विविध चित्रे, नक्षीकाम आणि आकृत्या आहेत, ज्यातून त्या काळातील जीवनशैली आणि संस्कृतीचा उलगडा होतो. सांस्कृतिक कार्यमंत्री आशिष शेलार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा प्रकल्प केवळ एक साधी डॉक्युमेंटरी नसून तो कोकणच्या समृद्ध परंपरांचा एक जिवंत दस्तऐवज ठरणार आहे. या प्रकल्पाचे स्वरूप इतके भव्य असेल की, त्यात आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे चित्रपट तंत्रज्ञान वापरले जाणार आहे. या माहितीपटाच्या निर्मितीसाठी अत्याधुनिक ड्रोन शूटिंग, डोळ्यांचे पारणे फेडणारे सिनेमॅटिक शॉट्स आणि उच्च गुणवत्तेचे छायाचित्रण केले जाईल. विशेष म्हणजे, हजारो वर्षांपूर्वीचा काळ पुन्हा जिवंत करण्यासाठी यात जागतिक दर्जाचे व्हिज्युअल इफेक्ट्स (VFX) वापरले जाणार आहेत. या माध्यमातून जगभरातील इतिहासप्रेमींना आणि पर्यटकांना कोकणचा हा गूढ आणि प्राचीन इतिहास घरबसल्या अनुभवता येईल.

टाइम्स स्पेशल

केवळ एक मोठा माहितीपट बनवून हे काम थांबणार नाही, तर काळाची गरज ओळखून या प्रकल्पांतर्गत सोशल मीडियासाठी स्वतंत्र 'शॉर्ट कंटेंट' देखील तयार केला जाणार आहे. आजच्या तरुण पिढीला आपल्या इतिहासाची ओळख व्हावी, यासाठी फेसबुक, इंस्टाग्राम आणि युट्यूब सारख्या प्लॅटफॉर्मवर हे वैभव प्रभावीपणे मांडले जाईल. तसेच, भविष्यातील संशोधक आणि अभ्यासकांसाठी एक भव्य 'ऑडिओ-व्हिज्युअल कंटेंट बँक' तयार केली जाईल, जी माहितीचा एक मोठा संदर्भ साठा म्हणून काम करेल. युनेस्कोच्या कडक मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करून तयार होणारा हा माहितीपट कोकणच्या सांस्कृतिक ठेव्याला जागतिक व्यासपीठावर नेऊन ठेवणार आहे. यामुळे केवळ ऐतिहासिक वारशाचे जतन होणार नाही, तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कोकणाची ओळख निर्माण होऊन तेथील पर्यटनाला मोठी चालना मिळेल. स्थानिक रोजगार वाढीसाठी आणि महाराष्ट्राच्या वैभवात भर टाकण्यासाठी हा प्रकल्प एक मैलाचा दगड ठरेल यात शंका नाही. आता जगाला कोकणच्या या 'कलेच्या गुपितांचा' उलगडा एका नव्या आणि भव्य रूपात होणार आहे.