दापोली (सागर गोवळे) - यंदाच्या हंगामात कोकणातील राजा मानल्या जाणाऱ्या हापूस आंब्याला बाजारात अपेक्षेप्रमाणे योग्य दर मिळाला नाही. हवामानातील बदल आणि दरातील घसरण यामुळे कोकणचा आंबा उत्पादक शेतकरी काहीसा चिंतेत नक्कीच होता. मात्र, संकटावर मात करत नेहमीच पुढचा विचार करणारा 'कोकणी माणूस' आता दराची चिंता बाजूला ठेवून, निसर्गाचा हा रसाळ ठेवा वर्षभरासाठी कसा टिकवून ठेवता येईल, याच्या तयारीला लागला आहे. सध्या दापोली तालुक्यातील ग्रामीण भागातील घराघरांच्या अंगणात हेच सुंदर चित्र पाहायला मिळत आहे. आंब्याचा अधिकृत हंगाम संपत आला आणि पावसाची पावले जवळ येऊ लागली, की कोकणी घरात एक वेगळाच उत्साह असतो. सध्या गावागावांमध्ये घरातल्या आणि अंगणातल्या महिलांची 'आंबा पोळी' (ज्याला स्थानिक भाषेत साठे म्हणतात) आणि 'आंब्याचा रस' बॉटल्समध्ये सुरक्षित साठवून ठेवण्याची जोरदार लगबग सुरू आहे.
पारंपरिक आंबा पोळी (साठे): पाटावर किंवा बांबूच्या चाळणीवर (रोवळीवर) सुती कापड पसरून, त्यावर आंब्याचा रस हाताने अगदी एकसारखा थापला जातो. कडक उन्हात हे साठे वाळवले जातात. एकावर एक थर देत तयार होणारी ही 'आंबा पोळी' वर्षभर कोकणी माणसाची आणि मुंबईला राहणाऱ्या चाकरमान्यांची जिभ तृप्त करते. घरगुती आंबा रस बॉटल्स: रसाळ आंब्यांचा रस काढून, तो विशिष्ट पद्धतीने गरम करून किंवा टिकवून ठेवण्यासाठी काचेच्या व प्लास्टिकच्या बॉटल्समध्ये एअर-टाईट करून ठेवला जातो. पावसाळ्यात किंवा ऐन हिवाळ्यात जेव्हा आंब्याची आठवण येते, तेव्हा हाच घरचा रस पाहुणचारासाठी उत्तम बेत ठरतो. "दर मिळाला नाही म्हणून काय झालं? निसर्गाने दिलेला हा गोडवा वाया जाऊ देणार नाही," अशीच काहीशी भावना सध्या दापोलीतील प्रत्येक घरामागे पाहायला मिळत आहे.
कोकणातून मुंबई, पुणे किंवा परदेशात गेलेल्या आपल्या नातेवाईकांसाठी ही 'आंबा पोळी' आणि 'रसाच्या बॉटल्स' म्हणजे हक्काची शिदोरी असते. मे महिन्याच्या शेवटी शेवटी गावी आलेला चाकरमानी जेव्हा परतीच्या प्रवासाला निघतो, तेव्हा त्याच्या बॅगेत दापोलीच्या मातीतील हा सुवास आणि आग्रहाने दिलेले साठे नक्कीच असतात. दर कमी मिळाल्यामुळे झालेल्या आर्थिक नुकसानीचे सावट बाजूला सारून, आपल्या संस्कृतीचा आणि आदरातिथ्याचा हा आब राखणारा कोकणी माणूस खरोखरच कौतुकास पात्र आहे. यंदा बाजारात जरी हापूस फिका पडला असला, तरी कोकणी माणसाच्या अंगणातील हा 'आंबा उत्सव' मात्र अधिकच गडद झाला आहे.
3 Comments
Denise Barrett
Lorem ipsum dolor amet consectetur adipisic elit eiusmod tempor incididunt labore dolore magna aliqu enimad min incididunt ut labore et dolore sed.
Jesse Cole
Lorem ipsum dolor amet consectetur adipisic elit eiusmod tempor incidid magna aliqu enimad min incididunt labore dolore sed.
Timothy Tyler
Lorem ipsum dolor amet consectetur adipisic elit eiusmod tempor incididunt labore dolore magna aliqu enimad min incididunt ut labore et dolore sed.