दोनहून अधिक अपत्ये असली तरी निवडणूक लढवता येणार? सर्वोच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निकाल

Breaking News

टाइम्स स्पेशल: शरद पवारांच्या भेटीला अजितदादांचे आमदार जाणार, वेळ मागितली! राष्ट्रवादी पक्षाच्या एकत्रीकरणात मोठी घडामोड
टाइम्स स्पेशल: शरद पवारांच्या भेटीला अजितदादांचे आमदार जाणार, वेळ मागितली! राष्ट्रवादी पक्षाच्या एकत्रीकरणात मोठी घडामोड
टाइम्स स्पेशल: अवनीश कुलकर्णीची अष्टपैलू चमक! १७ धावांत चार बळी आणि ४० धावांची खेळी; लाईनअप ॲकॅडमी विजयी
टाइम्स स्पेशल: चार दिवसांपासून बेपत्ता ग्रामसेवकाचा मृतदेह जंगलात आढळला; महाड तालुक्यात खळबळ!
टाइम्स स्पेशल: दीपावली सणाच्या दिवशीच दैनिक रत्नागिरी टाइम्स च्या
टाइम्स स्पेशल: कोणतेही डायलिसिस सेंटर बंद पडू देणार नाही, रुग्णांना वाऱ्यावर सोडणार नाही :आमदार किरण सामंत यांचा आक्रमक पवित्रा आणि राज्यात पहिला आवाज!
टाइम्स स्पेशल: गणपतीपुळेसह आरे वारे परिसरात समुद्रकिनाऱ्यावर विक्रमी गर्दी, पाच लाख पेक्षा अधिक पर्यटक कोकणात!
मोठी बातमी: गोकुळच्या सत्तासंघर्षात महायुतीने राजकीय डाव साधलाच, राजेश पाटील नवे अध्यक्ष; सतेज पाटलांना धक्का, कोल्हापूरचे राजकारण तापले.!
टाइम्स स्पेशल: धीर सोडू नका, टोकाचा निर्णय घेऊ नको , शिवसेना तुमच्या पाठीशी : उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची शेतकऱ्यांना ग्वाही
टाइम्स स्पेशल: भरतशेठ गोगावले यांच्याशी राजकीय मतभेद आता संपले; आमच्यात मतभिन्नता शिल्लक नाही!आमदार शेखर निकम यांच्या मंत्रिपदाबाबत प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे यांचे महत्त्वपूर्ण विधान
टाइम्स स्पेशल: चांदोर उगवतीवाडी येथे शिवसेना (उबाठा) पक्षाचा भव्य जाहीर पक्षप्रवेश; विविध पदाधिकार्‍यांच्या नविनियुक्त्या व विकासकामांचे भूमिपूजन
टाइम्स स्पेशल: हंगामाआधीच कोकणच्या राजाची एंट्री! धोकवडे गावातून आंब्याची पहिली पेटी वाशी बाजारात
टाइम्स स्पेशल: दिवाळीच्या निमित्ताने ज्येष्ठ नागरिकांच्या आयुष्यात उजळला नव्या दृष्टीचा प्रकाश; छोटमशेठ यांच्या पुढाकारातून १० ज्येष्ठ नागरिकांना मोफत नेत्रोपचार, स्वतःच्या वाहनातून पनवेल येथे ने-आण
टाइम्स स्पेशल: झिराड आदिवासीवाडीत दिवाळीनिमित्त मिठाई व फराळाचे वाटप, दिलीप भोईर ऊर्फ छोटमशेठ चॅरिटेबल ट्रस्टचा सामाजिक उपक्रम
टाइम्स स्पेशल: राष्ट्रवादी विद्यार्थी काँग्रेसने जपला माणुसकीचा धर्म; आर्यन वराडकर, वेदांत पडवळ यांनी वृद्ध आजींना सुखरूप पोहोचवले घरी!
टाइम्स स्पेशल: म्हसळा शहरात ‘अभंग रिपोस्ट’ कार्यक्रमातून दुष्काळग्रस्तांना मदतीचा हात, राष्ट्रवादी काँग्रेस व दाजी विचारे फाउंडेशनतर्फे १ लाख ११ हजारांची मदत
टाइम्स स्पेशल: सार्थक मळेकरने अडखळ येथे बनविलेल्या जंजिरा किल्ल्याच्या प्रतिकृतीला उस्फुर्त प्रतिसाद
टाइम्स स्पेशल: मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायत राज अभियानामध्ये मंडणगड तालुक्यातील तोंडली गावाला जिल्हास्तरावर द्वितीय क्रमांकाचा मान
टाइम्स स्पेशल: नाम. योगेशदादा कदम यांचे प्रयत्नाने पाजपंढरी कफ परेड एसटी बस सेवा पूर्ववत सुरु
टाइम्स स्पेशल: भडकंबा येथील ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते सीताराम उर्फ दादा दुधाणे यांचे दु:खद निधन

Breaking News

दोनहून अधिक अपत्ये असली तरी निवडणूक लढवता येणार? सर्वोच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निकाल

टाइम्स स्पेशल

2026-11-04 00:00:00

टाइम्स स्पेशल

मुंबई. ग्रामपंचायत, पंचायत समिती, जिल्हा परिषद तसेच नगरपालिका आणि महानगरपालिकांसारख्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका लढवणाऱ्या उमेदवारांसाठी सर्वोच्च न्यायालयाने आज महत्त्वपूर्ण निरीक्षण नोंदवले आहे. दोनपेक्षा अधिक अपत्ये असलेल्या व्यक्तींना स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका लढवण्यास अपात्र ठरवणाऱ्या कायद्यांची उपयुक्तता आता संपुष्टात आली असल्याचे न्यायालयाने म्हटले आहे. देशातील घटता प्रजननदर आणि बदलती लोकसंख्याशास्त्रीय परिस्थिती लक्षात घेता अशा कायद्यांचा फेरविचार करण्याची गरज असल्याचे न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे. न्यायमूर्ती पी. एस. नरसिंहा आणि न्यायमूर्ती आलोक अराधे यांच्या खंडपीठाने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय दिला. यासोबतच 2003 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या ‘जावेद विरुद्ध हरियाणा राज्य’ या निकालाचा पुनर्विचार करण्यासाठी हा विषय मोठ्या खंडपीठाकडे पाठवण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे दोन अपत्यांच्या अटीसंदर्भातील कायदेशीर तरतुदींवर पुन्हा चर्चा होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

https://ratnagiritimes.in//assets/images/2020/add/2020/sky22.jpg

महाराष्ट्रातील काकोडा ग्रामपंचायतीच्या माजी सरपंच मंगला भीमराव इंगळे यांच्याशी संबंधित प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने हा निर्णय दिला. तिसऱ्या अपत्याचा जन्म झाल्यानंतर त्यांना महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम, 1959 मधील कलम 14(1)v(जे-1) अंतर्गत अपात्र ठरवण्यात आले होते. या तरतुदीनुसार दोनपेक्षा अधिक अपत्ये असलेल्या व्यक्तीला ग्रामपंचायत निवडणूक लढवण्यास अपात्र ठरवले जाऊ शकते. मात्र, या प्रकरणाची सुनावणी करताना सर्वोच्च न्यायालयाने संबंधित अपात्रता रद्द केली. त्याचवेळी दोन अपत्यांच्या निकषावर आधारित कायद्यांच्या वैधतेचा आणि आजच्या परिस्थितीतील त्यांच्या प्रासंगिकतेचा व्यापक विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली.2003 मध्ये ‘जावेद विरुद्ध हरियाणा राज्य’ या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाच्या तीन न्यायमूर्तींच्या खंडपीठाने दोन अपत्यांच्या अटीला घटनात्मक मान्यता दिली होती. त्यावेळी लोकसंख्या वाढीवर नियंत्रण ठेवणे हा या नियमामागील प्रमुख उद्देश होता. मात्र, गेल्या दोन दशकांत देशातील लोकसंख्याशास्त्रीय परिस्थितीत मोठे बदल झाले आहेत. भारताचा एकूण प्रजननदर 2003 मधील तीनवरून आता 1.9 पर्यंत घसरला आहे. लोकसंख्येचा स्थिर स्तर राखण्यासाठी आवश्यक असलेला 2.1 हा प्रजननदरही भारताने ओलांडून खाली आला आहे. त्यामुळे लोकसंख्या वाढीच्या भीतीवर आधारित दोन अपत्यांची अट आजच्या परिस्थितीत कितपत योग्य आहे, असा प्रश्न न्यायालयाने उपस्थित केला.

टाइम्स स्पेशल

दोनपेक्षा अधिक अपत्ये असलेल्या व्यक्तींना निवडणूक लढवण्यापासून रोखणाऱ्या कायद्यांची प्रासंगिकता संपली असल्याचे न्यायालयाने ठाम निरीक्षण नोंदवले. लोकसंख्येतील बदलांचा विचार न केल्यास भविष्यात वृद्ध लोकसंख्येचे प्रमाण वाढणे आणि कार्यक्षम वयोगटातील लोकसंख्येचा हिस्सा कमी होणे यासारखी आव्हाने निर्माण होऊ शकतात, असेही न्यायालयाने नमूद केले.त्यामुळे 2003 च्या जावेद प्रकरणातील निर्णयाचा फेरविचार करण्यासाठी हा मुद्दा मोठ्या खंडपीठाकडे सोपवण्यात आला आहे. या निर्णयामुळे दोन अपत्यांच्या अटीवर आधारित निवडणूक अपात्रतेच्या कायद्यांबाबत देशभरात महत्त्वाची कायदेशीर चर्चा सुरू होण्याची शक्यता आहे.