.jpg)
1.jpg)
2.jpg)
1.jpg)
1.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
_(1).jpg)
.jpg)
_(1).jpg)
1.jpg)
8.jpg)
.jpg)
7.jpg)
6.jpg)
5.jpg)
4.jpg)
.jpg)
नवी दिल्ली : भारतातील घनदाट जंगलांपासून ते शेतीयोग्य जमिनीपर्यंतच्या विविध परिसंस्थांमध्ये सापांच्या अनेक प्रजाती आढळतात; यांपैकी अनेक प्रजाती अत्यंत विषारी असून त्या मानवांसाठी धोकादायक ठरू शकतात. दरवर्षी सापाचा दंश ही सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने एक महत्त्वाची समस्या ठरते, विशेषतः ग्रामीण भागात जिथे मानव आणि साप यांचा सामना होण्याची शक्यता अधिक असते. तरीही, बहुतेक साप हे आक्रमक नसतात आणि कीटकांवर नियंत्रण ठेवून परिसंस्थेचा समतोल राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. कोणत्या प्रजाती सर्वाधिक धोकादायक आहेत, त्यांचे विष कसे कार्य करते आणि त्या सामान्यतः कुठे आढळतात, हे समजून घेतल्यास भीती कमी होण्यास आणि योग्य प्रतिसाद देण्यास मदत होऊ शकते; तसेच, जनजागृती आणि वेळेवर वैद्यकीय उपचार मिळाल्यास लोकांचे प्राण वाचवणेही शक्य होते.
1. इंडियन कोब्रा (भारतीय नाग) भारतातील 'बिग फोर' (सर्वात धोकादायक चार सापांपैकी एक) मानल्या जाणाऱ्या या सापाला त्याच्या फण्यावरून सहज ओळखता येते. याचे 'न्यूरोटॉक्सिक' विष मज्जासंस्थेवर परिणाम करते, ज्यामुळे अर्धांगवायू आणि श्वसनक्रिया बंद पडण्यासारखे गंभीर परिणाम होऊ शकतात. 2. कॉमन क्रेट (मण्यार)अत्यंत विषारी आणि मानवी वस्त्यांजवळ आढळणारा 'कॉमन क्रेट' (मण्यार) रात्रीच्या वेळी होणाऱ्या अनेक दंशांसाठी कारणीभूत असतो. याचा दंश वेदनाहीन असतो, परंतु त्यातील शक्तिशाली 'न्यूरोटॉक्सिन्स'मुळे तो अत्यंत धोकादायक ठरतो.3. रसेल्स व्हायपर (घोणस)आपल्या आक्रमक स्वभावासाठी ओळखला जाणारा हा साप 'हीमोटॉक्सिक' विष सोडतो. या विषांमुळे उतींचे (tissues) गंभीर नुकसान, अंतर्गत रक्तस्त्राव आणि मूत्रपिंड निकामी होणे (kidney failure) यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. 4. सॉ-स्केल्ड व्हायपर (फुरसे) :आकाराने लहान पण जीवघेणा असलेला हा साप एक विशिष्ट खरखरीत आवाज काढतो. याचे विष रक्ताच्या गुठळ्या होण्याच्या प्रक्रियेत अडथळा आणते, ज्यामुळे रक्तस्त्रावाशी संबंधित जीवघेण्या गुंतागुंती निर्माण होतात. 5. किंग कोब्रा : जगातील सर्वात लांब विषारी साप असलेला किंग कोब्रा मोठ्या प्रमाणात 'न्यूरोटॉक्सिक' विष सोडण्यास सक्षम असतो. त्याची भीतीदायक प्रतिमा असली तरी, चिडवल्याशिवाय तो सहसा माणसांपासून दूर राहणेच पसंत करतो.
6. बँडेड क्रेट : आपल्या प्रजातीतील इतर सापांच्या (उदा. कॉमन क्रेट) तुलनेत कमी आक्रमक असला, तरी बँडेड क्रेटकडेही शक्तिशाली 'न्यूरोटॉक्सिक' विष असते. हा साप प्रामुख्याने पाणथळ जागा आणि वनक्षेत्रांमध्ये आढळतो. 7. हम्प-नोझ्ड पिट व्हायपर : दक्षिण भारतातील काही भागांत आढळणाऱ्या या सापाचे विष उतींचे गंभीर नुकसान आणि इतर गुंतागुंत निर्माण करू शकते; तरीही याच्या दंशाच्या घटनांची नोंद कमी प्रमाणात होते. 8. मलबार पिट व्हायपर : पश्चिम घाटात आढळणारी ही प्रजाती 'हीमोटॉक्सिक' परिणाम करणारा वेदनादायक दंश करते; मात्र वेळेवर उपचार मिळाल्यास मृत्यूची शक्यता कमी असते. 9. इंडियन कोरल स्नेक : लपून राहणारी ही प्रजाती शक्तिशाली 'न्यूरोटॉक्सिक' विष बाळगते. एकांतप्रिय स्वभावामुळे याचे दंश दुर्मिळ असतात, परंतु ते गंभीर ठरू शकतात.10. अंदमान कोब्रा: केवळ अंदमान बेटांवर आढळणारी ही कोब्राची प्रजाती अत्यंत विषारी आहे. या सापाबद्दलचा अभ्यास तुलनेने कमी झाला असल्याने त्याचा धोका अधिक मानला जातो.
3 Comments
Denise Barrett
Lorem ipsum dolor amet consectetur adipisic elit eiusmod tempor incididunt labore dolore magna aliqu enimad min incididunt ut labore et dolore sed.
Jesse Cole
Lorem ipsum dolor amet consectetur adipisic elit eiusmod tempor incidid magna aliqu enimad min incididunt labore dolore sed.
Timothy Tyler
Lorem ipsum dolor amet consectetur adipisic elit eiusmod tempor incididunt labore dolore magna aliqu enimad min incididunt ut labore et dolore sed.